دست خالی مطبها ازاعتبارات مقابله با کرونا
گروه زیادی از بیماران مبتلا به کرونا به صورت سرپایی درمان میشوند و با کمک پزشکان فعال در مطبها، نیاز به بستری پیدا نمیکنند. آمارهای رسمی میگوید حدود 80 درصد بیماران مبتلا به کرونا در ابتدا به مطبها مراجعه میکنند. همین شرایط موجب شده است که رعایت پروتکلهای بهداشتی در مطبها به یک ضرورت جدی تبدیل شود. البته رعایت همین پروتکلها نیز کم هزینه نیست. آمارهای رسمی میگوید هزینه اداره مطبها در دوران کرونا، حداقل بین 10 تا 30 درصد افزایش پیدا کرده است که این هزینهها در قیمت تمام شده خدمات دیده نمیشود. علاوه بر افزایش هزینههای مطبداری، درآمد پزشکان فعال در مطبها نیز در دوران کرونا به شدت کاهش پیدا کرده است، زیرا خیلی از بیماران از ترس ابتلا به کرونا ترجیح میدهند که به مطبها مراجعه نکنند.
مجموع این شرایط باعث شده است که در هفتمین ماه متوالی از شیوع کرونا، وضعیت مالی مطبها همچنان وخیم باشد. نکته قابل تامل اینجاست که مطبها و بخش خصوصی فعال در حوزه درمان از اعتبارات مقابله با کرونا نیز محروم ماندهاند و همه وعدهها برای حمایت از مطبها تاکنون عملی نشده است.
محمد جهانگیری، معاون فنی و نظارت سازمان نظام پزشکی نیز با اشاره به افزایش هزینه اداره مطبها، تاکید میکند: «طبق بررسی سازمان نظام پزشکی، هزینههای مربوط به کرونا در حوزه سرپایی و بستری متفاوت است. به دلیل شیوع کرونا با 10 تا 30 درصد افزایش هزینه متناسب با نوع خدمت در بخشهای مختلف خدمات پزشکی و سلامت مواجه هستیم. پیشنهاد ما این بوده است که به ازای هر ویزیت 15 درصد برای هزینههای ایجاد شده از کرونا در تعرفه محاسبه کنند. این موارد را به شورای عالی پیشنهاد کردیم که در این حوزهها دستور کاری را داشته باشیم.»
او با تاکید بر اینکه بخش خصوصی از اعتبارات مقابله با کرونا، بینصیب مانده است، تصریح میکند: «اقتصاد سلامت و مدیریت آن در شرایط بحرانی کرونا به راحتی نیست. باید بیمهها وارد کار شوند و بودجه خاص برایش تخصیص داده شود. متاسفانه از بودجههایی که به موضوع کرونا تخصیص داده شده، هیچ مبلغی به بخش خصوصی تخصیص ندادهاند و هیچ تسهیلاتی نیز به بخش خصوصی داده نشده است. البته جامعه پزشکی همواره پای کارند، اما توان آنها هم تا حدی است.»
جهانگیری با اشاره به تداوم اوضاع مالی نامساعد مطبها در دوران کرونا، گلایه میکند: «در حال حاضر مطبها خودشان تجهیزات حفاظت فردی را تامین میکنند و هنوز تسهیلاتی هم دریافت نکردهاند. حتی گاهی مجبورند از بازار با قیمتهای آزاد، غیر دولتی و حتی بازار سیاه این تجهیزات را تهیه کنند. دستکشی را که یک بسته آن در داروخانه 20 هزار تومان است، برخی همکاران ما به قیمت 100 هزار تومان تهیه کردند. در حوزه ماسک و شیلد و... هم به همین صورت است و در تعرفهها هم این موارد لحاظ نشده است. اگر مدت بیماری دو تا سه ماه بود، مشکلی نبود، اما اکنون بیش از شش ماه از شیوع کرونا در کشور گذشته است. فکر میکنم که این وضعیت حداقل تا یکسال آینده نیز تداوم یابد و بنابراین باید تمهیدات جدی در این زمینه داشته باشیم.»
همچنین معاون فنی و نظارت سازمان نظام پزشکی با بیان اینکه 80 تا 85 درصد کسانی که به کرونا مبتلا میشوند، بیمارانی هستند که میتوانند به صورت سرپایی درمان شوند، به ایسنا یادآور میشود: «طبق آمارهایی که وزارت بهداشت ارائه میدهد، از مبتلایان قطعی کرونا 50 درصد بستری میشوند. بسیاری از افراد هم هستند که ممکن است تست نداده باشند، اما علائم اولیه کرونا را داشته و تشخیص اولیه را داشته باشند که آنها هم به صورت سرپایی درمان میشوند. بنابراین زیرساختها و سازوکارهای خدمات سرپایی باید مهیا باشد. صف اول ارائه خدمات به بیماران مبتلا به کرونا، مطبها و مراکز سرپایی هستند. اگر تامین منابع درستی در این زمینه انجام نشود، در آینده با مشکلات زیادی مواجه میشویم. البته این مشکلات نیز فقط متوجه مطبها نیست، بلکه در بخشهای آزمایشگاهی، تصویربرداری و... نیز مشکل داریم و هزینهها بسیار بالا رفته است.»
چندی قبل نیز جهانگیری در جمع رسانهها با اشاره به وضعیت بحرانی مطبها در دوران کرونا، هشدار داده بود: «اقتصاد مطب از طریق ویزیت تامین میشود و امروز در شرایط کرونا، هزینههای مطب با این ویزیتهایی که تعیین شده و همچنین با کاهش بار مراجعات، همخوانی ندارد. باید روی این موضوع کار شود. هماکنون هزینه مطبداری هزینه بالایی است. اگر میخواهیم در حوزه ویزیت از مردم حمایت کنیم، باید حداقل قیمت تمام شده را برای مطبها پایین نگه داشت. در این راستا باید تسهیلاتی به پزشکان و مطبها داده شود و یا اینکه قیمتهای ویزیت را متناسب با هزینهها رشد دهیم. به دلیل همین مشکلات، روزانه مراجعاتی را در سراسر کشور داریم که میخواهند مطبهایشان را تعطیل کنند.»
تعرفهها با هزینه مطبها همخوانی ندارد
بسیاری از فعالان جامعه پزشکی از نامتناسب بودن هزینه مطبداری با تعرفههای خدمات درمانی، گلایه دارند. اعتبارات مقابله با کرونا به این مطبهای خصوصی هم تخصیص داده نشده است.
مژگان کریم زاده، متخصص زنان و زایمان نیز در گفتگو با سپید به سختتر شدن اداره مطبها اشاره میکند و میگوید: «با وجود تعرفههای فعلی و هزینههای مطبداری، واقعا برای خیلی از پزشکان توجیه اقتصادی ندارد که بخواهند مطبداری را ادامه دهند. اجاره مطبها به شدت بالا رفته است و خیلی از پزشکان تازه فارغالتحصیل، توانایی مالی برای اجاره مطب ندارند. با شیوع ویروس کرونا، اوضاع بدتر از قبل شده و میزان مراجعه به مطبها بسیار کمتر شده است.»
او ادامه میدهد: «بسیاری از پزشکان، درآمدی غیر از حق ویزیت در مطب ندارند. این گروه از پزشکان، عمل جراحی انجام نمیدهند و با مراکز درمانی نیز قرارداد همکاری ندارند. در بحران کرونا، این گروه از پزشکان بیش از بقیه آسیب دیدند. در نظر بگیرید که در همین اوضاع مالی ناگوار، باید هزینه خرید تجهیزات حفاظتی برای بیماران را هم در نظر بگیریم که هزینه اندکی هم نیست.»
کریم زاده تاکید میکند: «انتظار داریم که در این وضعیت یا حق ویزیتها را متناسب با هزینهها ببینند و یا اینکه تسهیلات مناسبی در اختیار پزشکان فعال در مطبها قرار دهند تا بتوانند دوران کرونا را با تبعات کمتری طی کنند.»
اقتصاد مطبها در شرایط بحرانی
در شرایطی که به دلیل شیوع کرونا، هزینه بخش خصوصی فعال در حوزه درمان، روز به روز در حال افزایش است، در این وضعیت شاهد هستیم که بسیاری از مطبها به مرز ورشکستگی رسیدهاند. با توجه به اظهارات مسئولان سازمان نظام پزشکی، تاکنون اعتبارات مقابله با کرونا نیز به بخش خصوصی فعال در حوزه سلامت، تخصیص داده نشده است. کارشناسان هشدار میدهند که تداوم این وضعیت میتواند به تعطیلی بسیاری از مطبها منجر شود.
به طور مثال، عباسعلی صحافیان، متخصص ارتودنسی و استاد بازنشسته دانشگاه علوم پزشکی مشهد به وضعیت مالی نامطلوب مطبها در کشور اشاره میکند و به سپید میگوید: «خیلی از دندانپزشکان، مطبها را تعطیل کردهاند. برخی از دندانپزشکان صرفا بخاطر اینکه باید وضعیت بیماران قبلی خود را پیگیری کنند، به مطب میآیند. درواقع برخی دندانپزشکان صرفا بخاطر رفع موارد اورژانسی بیماران قبلی خود به مطب میآیند تا وضعیت بیمارشان، حاد نشود. برخی دندانپزشکان هم صرفا به دلیل قسط و اجارهای که دارند، مجبور به ادامه کار هستند. در اردیبهشت ماه و با کاهش موارد ابتلا به کرونا، برخی دندانپزشکان تمایل پیدا کردند که مثل سابق کار کنند، اما دوباره با اوجگیری بیماری کرونا، برخی از دندانپزشکان ترجیح دادهاند که مطبها را تعطیل کنند. هم مشکل کرونا و هم مشکل تورم زیاد در حوزه مواد و تجهیزات دندانپزشکی باعث شده است که باز ماندن مطبها برای خیلی از دندانپزشکان، توجیه منطقی نداشته باشد.»
همچنین حسین قشلاقی، عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور نیز در گفتگو با سپید با اشاره به وضعیت مالی نامطلوب مطبها میگوید: «اجارهبهای بسیاری از مطبها در طول یکسال اخیر بین 70 تا 100 درصد افزایش یافته است. تداوم این وضعیت به بسته شدن بسیاری از مطبها منجر خواهد شد. بسیاری از پزشکان از وضعیت فعلی ناراضی هستند و باید با همکاری دولت، مجلس و نمایندگان جامعه پزشکی، راهکاری برای حل این مشکل پیدا شود.»
او تاکید میکند: «در دوران شیوع کرونا، بسیاری از مطبها تعطیل بود. پس از بازگشایی مطبها نیز میزان مراجعه کنندگان به مطبها با کاهش چشمگیری مواجه بود. بسیاری از مردم به دلیل واهمهای که از کرونا داشتند، به مطبها و درمانگاهها مراجعه نمیکردند. به همین دلیل نیز اقتصاد مطبها به شدت آسیب دید. باید در نظر داشت که فقط پزشک در مطبها شاغل نیست. افراد زیادی شامل منشی، دستیار، دفتردار، نیروهای خدماتی و ... در مطبها مشغول هستند. به طور متوسط در مطبها بین یک تا سه نفر، مشغول به کارند. تعطیلی مطبها باعث میشود که علاوه بر پزشکان، بسیاری از این افراد هم ضربه ببینند.»
قشلاقی با اشاره به اینکه افزایش چشمگیر اجارهبهای مطبها باعث خروج از مطبداری خواهد شد، یادآور میشود: «در طول دو سال اخیر، تقاضای پزشکان برای فعالیت در درمانگاههای بخش خصوصی افزایش یافته است. در گذشته، برخی درمانگاهها به سختی میتوانستند پزشک متخصص را جذب کنند، اما هماکنون تعداد این پزشکان متخصص و شاغل در درمانگاهها بیشتر شده است. اغلب آنها مثلا حاضر میشوند که حدود 20 درصد از تعرفه حق ویزیت را به درمانگاهها پرداخت کنند و یک دفتر کار داشته باشند، تا اینکه خودشان یک مطب اختصاصی اجاره کنند.»
او تصریح میکند: ««اغلب پزشکان عمومی کلا قید مطبداری را زدهاند. مثلا در طول هشت سال اخیر، حتی یک مورد هم بخاطر ندارم که یک پزشک عمومی در استان خوزستان، مطب خود را راهاندازی کرده باشد. اگر پزشک عمومی هم مطبی را افتتاح کرده باشد، این اتفاق بسیار نادر است. در این بین، حتی برخی پزشکان که از قدیم نیز مطب داشتهاند، عدهای از آنها به سمت کار در درمانگاهها روی آوردهاند. در برخی شهرها شاهد هستیم که دیگر تقاضا برای افتتاح مطب وجود ندارد. در برخی شهرها نیز تقاضا برای افتتاح مطب، بسیار کمتر از گذشته شده است.»
همچنین انوش برزیگر، رئیس شورای هماهنگی نظام پزشکیهای استان گیلان هم با اشاره به وضعیت مالی نامطلوب مطبها در دوران کرونا، به سپید میگوید: «تهیه اقلام محافظتی مختلف برای ویزیت بیماران، هزینه دارد. این هزینههایی که به پزشک تحمیل میشود، از سوی بیمهها دیده نمیشود. در این شرایط انتظار میرود که مسئولان برای تامین این اقلام ضروری به جامعه پزشکی کمک کنند. حمایت از جامعه پزشکی در شرایط سخت کرونا در نهایت به نفع سلامت بیماران نیز تمام خواهد شد. اینها موارد مهمی است که در صورت رعایت مردم، پزشکان و مسئولان، میتوانیم با قدرت بیشتری به مقابله با بیماری کرونا بپردازیم.»
در شرایطی که بخش قابل توجهی از جامعه پزشکی در مطبها مشغول کار هستند، انتظار میرود که بخشی از اعتبارات مقابله با کرونا به این گروه از پزشکان تخصیص داده شود تا چراغ مطبها روشن بماند. باید در نظر داشت که همچنان حدود 70 درصد اعتبارات یک میلیارد یورویی از صندوق توسعه ملی به نظام سلامت تخصیص داده نشده است. جامعه پزشکی نگران است که در صورت تخصیص باقیمانده این اعتبارات، سهمی از این بودجهها به فعالان بخش خصوصی در حوزه های تشخیصی و درمانی تخصیص داده نشود.